Edward Joel Kowalczyk (spreek uit: koo-wall-chick) werd op 16 juli 1971 geboren in het stadje York, Pennsylvania en is daarmee precies een week ouder dan bandgenoot Chad Gracey. Moeder Mary (een juridisch secretaresse) en vader Ed hebben nog een zoon: Adam. Kowalczyk groeide net als zijn huidige bandgenoten op in York, waar hij al vanaf zijn vijfde jaar meezong met de radio en zijn moeder, en bijna acht jaar later voor het eerst samen met Chad, Patrick en Chad speelde. Hij zag de band spelen op een talentenjacht en nodigde zichzelf de volgende dag brutaal uit bij de repetities. Sindsdien zijn de vier onafscheidelijk geweest en die vriendschap is nog steeds de basis van de band. Net als gitarist Chad Taylor en broer Adam toonde Ed in zijn jeugd een tijdje interesse in het bespelen van de trompet in het schoolorkest en de mars band, maar uiteindelijk hebben ze alledrie de trompet aan de wilgen gehangen. Ed is getrouwd met Erin en ze hebben een dochter, Ana Sophia.

Ed's vader is docent maatschappijwetenschappen aan een plaatselijke school. Toen Eddie (zoals hij door zijn vader wordt genoemd) 7 jaar jong was namen zijn ouders de beslissing om te scheiden en de twee kinderen werden verder opgevoed door hun moeder. De afgelopen jaren heeft Edward diverse keren aangegeven dat de periode van de scheiding de moeilijkste in zijn leven tot zover was. "Ik weet zeker dat de scheiding me snel volwassen heeft gemaakt. Gelukkig had ik een fantastische relatie met mijn moeder. Ze was een vrouw die er strikte regels op na hield, maar tegelijkertijd een ruimdenkende visie had - door al de dingen die ze geleerd had van Buddha tot aan John Lennon." Dat Ed in zijn teksten vaak gebruik maakt van christelijke beeldspraak wordt niet uitsluitend bepaald door het feit dat hij een christelijke achtergrond heeft. "Alle mensen die in VS opgroeien hebben een dergelijke achtergrond", aldus Ed. "Het was niet iets waar ik mee om de oren werd geslagen, ik was in staat om te ontdekken wat ik wilde." Dat hij toch vaak voor bijbelse referenties kiest komt omdat het van die sterke beelden zijn: "Ze zijn wereldwijd bekend, en je kan ze niet met al te veel dingen verwarren."

Wat uiterlijk betreft is Ed de afgelopen jaren een echte kameleon gebleken. Chad Taylor kan zich nog goed herinneren hoe zijn vriend en bandgenoot vroeger was: "In middle school leerde ik Ed net zo'n beetje kennen. Hij joeg me altijd de stuipen op het lijf, omdat hij heel lang haar had en 'OZZY' op zijn linkerhand had geschreven." Heel York was indertijd massaal aan de heavy metal, maar aangezien ze naar een overwegend zwarte school gingen viel Ed toch enigszins uit de toon. "Volgens mij rookte hij toen hasj en dacht ik altijd dat hij maar een gevaarlijk figuur was. Dat is best grappig, want als je hem nu ziet is heeft hij zich toch behoorlijk ontwikkeld", aldus Chad. De afgelopen jaren is Kowalczyk ondermeer getooid geweest met een millimeterkapsel, (geblondeerd) kort haar dat stijf stond van de gel en -wat min of meer zijn handelsmerk is geworden- een kale kop. Groot was de verrassing (en gemengd waren de reacties) toen hij op verzoek van zijn vrouw dat kale hoofd aan inruilde voor een flinke baard. Inmiddels is de baard er grotendeels al weer af, maar heeft Ed een sikje en een behoorlijke 'ruig' kapsel.

Hoewel Edward als zanger/songwriter het meest in de spotlights staat, is er maar relatief weinig van zijn karakter bekend. Tijdens interviews praat hij altijd honderduit, maar op het moment dat je op het persoonlijke vlak terecht komt buigt hij de discussie heel slim terug naar muziek in het algemeen en die van Live in het bijzonder. Uit de weinige uitlatingen die hij in interviews over zichzelf en zijn jeugd heeft gedaan wordt duidelijk dat hij vroeger zeker geen haantje de voorste was. "Ik ben altijd een beetje een eenling geweest, een onafhankelijk persoon die er soms moeite mee heeft met de wereld te integreren", zo zegt Ed. "Spelen in een band is een soort ultieme therapie voor mij, omdat het me dwingt me in een plaats te begeven waar ik relaties met mensen aanga op een heel intens niveau. [...] Ik kan ook weken alleen zijn en niet al te veel contact met mensen hebben. Ik ben nu blij dat ik zo ben: het is veiliger."